Podczas zabawy swobodnej dziecko wzbogaca zasób wiedzy o otoczeniu i poszerza je. Rozwija się tu myślenie przyczynowo – skutkowe, dziecko uczy się przewidywać skutki podejmowanych przez siebie działań. W takich zabawach maluch uczy się odróżniać realia od fikcji, próbując pewnych działań w zabawie będzie sobie coraz lepiej radził w nowych sytuacjach zabawowych i w życiu codziennym. W takiej formie aktywności myślenie zaczyna wyprzedzać działanie, rozwija się motoryka dziecka, ma tu też miejsce emocjonalna ekspresja dziecka – następuje okazja do ekspresji emocji. Zabawa ułatwia wyrażanie uczuć. Podczas zabawy tworzą się warunki do wypróbowania swoich umiejętności, tu też podejmowane są nowe czynności, które dziecko ćwiczy. Aktywność podczas zabawy z innymi dziećmi ma ogromne znaczenie dla procesu socjalizacji – dziecko nabywa umiejętność kierowania własnym zachowaniem, dostosowuje się do norm i reguł, uczy się dawać, brać, dzielić się, kształtuje się w nim cierpliwość w dążeniu do celu. Dziecko uczy się wytrwałości, współpracy w grupie, życzliwości, chęci niesienia pomocy. Rozwija się też poczucie obowiązku i odpowiedzialności, a podczas zabawy dziecko zaczyna sprawniej komunikować się z innymi uczestnikami.
